امروز : یکشنبه ۲۶ خرداد ۱۳۹۸ ساعت ۰۷:۰۷
دکتر علیرضا گائینی

چگونه خطر ابتلا به سالمونلا را در طیور پرورشی کاهش دهیم ؟

بر اساس برآوردهای صورت پذیرفته ، بیش از ۲۵۰۰ سروتایپ مختلف از باکتری سالمونلا وجود دارد . اما علارغم این گستردگی ، تنها تعداد اندکی از این سروتایپ ها سبب رخداد مشکلات در طیور میشوند .
چگونه خطر ابتلا به سالمونلا را در طیور پرورشی کاهش دهیم ؟
دوشنبه | ۱۳۹۷/۱۲/۱۳ - ۱۰:۰۵ |
کد خبر : ۳۰۶ |
مقاله علمی روز

برخی از سروتایپ های یاد شده توانایی آن را دارند تا به صورت عمودی منتقل شوند و برخی نیز ، به صورت افقی آلودگی ایجاد میکنند .

اما سوال اساسی این است که چگونه میتوان از رخداد این خطر بالقوه در محصولات طیور عرضه شده به بازار جلوگیری نمود ؟

سالمونلا نوعی باکتری گرم منفی است که برای گونه های مختلف پستانداران و پرندگان ، در سرتاسر جهان ، بیماری زا میباشند . اما در این بین ، تنها دو سروتایپ گالیناروم و پلوروم باعث رخداد علائم بالینی در طیور میشوند و مسبب بروز بیماری های تیفوئید پرندگان و پلوروم هستند .

از سوی دیگر ، سایر سروتایپ هایی که به عنوان گروه پاراتیفوئید شناخته می شوند و بیش از ۲۵۰۰ گونه هستند ، می توانند طیور را بدون ایجاد هیچگونه علائمی ، آلوده نمایند . این آلودگی نیز ممکن است از طریق محصولات تولیدی به بازار مصرف منتقل شده و مسمومیت غذایی را حادث گردد .

اما معضل مشترکی که در این بین وجود دارد ، زیان های اقتصادی متعاقب چنین درگیری میباشد . سالمونلا گالیناروم و سالمونلا پلوروم ، مرگ و میر و عملکرد طیور را هدف می گیرد ، حال آن که سایر سویه ها ، ایمنی محصولات تولیدی را در بازار مصرف ، به خطر می اندازند .

 

انتقال بیماری به محصولات تولیدی طیور

انتقال گروه تیفوئید میان پرندگان ، به صورت افقی با تماس مستقیم از پرندگان آلوده به پرندگان حساس و یا به صورت عمودی و از طریق تخم مرغ صورت می پذیرد .

این نکته را به خاطر داشته باشید که تعدادی از اعضای گروه پاراتیفوئید ممکن است بدون ایجاد هیچگونه اختلالی ، به اندامهای داخلی پرندگان نفوذ کنند . این مورد خاص ، غالبا در سروتایپ هایی چون سالمونلا انتریتیدیس ، سالمونلا هیدلبرگ ، سالمونلا تیفی موریوم و یا سالمونلا هادار شایع تر بوده و متاسفانه همین سویه ها با شیوع و رخداد بیماری در انسان نیز ، ارتباط دارند .

اما برخی از سروتایپ های این باکتری ، به صورت عمودی به نتاج منتقل شده و از این مسیر ، جوجه هایی تولید میشوند که از لحظه نخست زندگی با این جرم بیماری زا درگیر است .

در این میان ، سویه های کمتر تهاجمی نیز وجود دارند که در دستگاه گوارش پرنده فعالیت میکنند و معمولا با عوامل مکانیکی مانند خوراک ، تجهیزات و وسایل نقلیه وارد گله میشوند .

با توجه به وجود گستره وسیعی از انواع سروتایپ های درگیر و منابع مختلف عفونت ، اتخاذ استراتژی هایی به منظور پیشگیری از خطر ابتلا به گله ها ضروری است . این در حالی است که با توجه به آسیب های اقتصادی شدید برخی سروتایپ ها و یا تاثیر آنها بر سلامت و بهداشت عمومی ، ریشه کنی آنها در مناطق مختلف نیز در دستور کار بسیاری از محققین قرار گرفته است .

 در این بین ، ریشه کنی برخی سروتایپ هایی که در دستگاه تولیدمثل پرندگان حضور دارند ، نیازمند کنترل دقیق تولیدات است و در آن دسته از سویه هایی که در روده ها حضور دارند ، ریشه کنی ، مستلزم کنترل شدید عوامل محیطی چون جوندگان ، مگس ها ، خوراک ، حیوانات خانگی و ... میباشد .

 

استراتژی های پیشگیری از گسترش بیماری :

بهداشت و ضدعفونی : قبل از ورود گله جدید ، تمامی ساختمان ها و تجهیزات بایستی به خوبی ضدعفونی و پاکسازی شوند . این فرآیند در صورتی که گله قبلی با این باکتری درگیر بوده است ، نیازمند تاکید بیشتری خواهد بود . 

کارایی این عملیات نیز باید با سنجش دقیق میزان باکتری در سطوح و به صورت کمی انجام پذیرد .

 

کنترل آفات :

آلپیتوبیس دیپرینوس یا سوسک بستر از جمله عوامل تاثیرگذار خطرناک این بخش است چرا که میتواند در خصوص بیماری و باکتری سالمونلا در نقش میزبان عمل کند . از اینرو همیشه قبل از اجرای عملیات ضدعفونی ، سم پاشی برعلیه چنین حشراتی در دستور کار قرار گیرد تا مانع از ورود و یا انتقال چنین معضلتتی به گله بعدی شود .

همچنین لازم است تا مزرعه ، برنامه ایی مناسب برای کنترل جوندگان و پرندگان وحشی داشته باشد . در این مسیر تله گذاری و اقداماتی از این دست ، کمک خواهد کرد .

 

کنترل تردد افراد :

کارگران مزرعه ، عاملی کلیدی در موفقیت برنامه کنترل سالمونلا هستند . این افراد بایستی با همه استانداردهای بیولوژیک در مزارع آشنا بوده و آنها را به کار بندند .

عدم تماس این پرسنل طی ساعات کاری و یا خارج از آن با سایر پرندگان ، نقشی حیاتی را ایفا خواهد نمود .

توجه داشته باشید که سرمایه گذاری در آموزش و اجرای اقدامات در این بخش بسیار مفید است چرا که محققین بر این باورند ، اکثر شکست های روی داده در روند کنترل این باکتری از اشتباهات فردی پرسنل نشات گرفته است .

 

پیشگیری از آلودگی خوراک :

خوراک میتواند منبع مهمی از ورود آلودگی به گله باشد . خود نهاده ها و گرد و غبار ، از منابع رایج رخداد این آلودگی در طیور پرورشی هستند . 

اگرچه در مسیر تهیه خوراك پلت و گرانوله ، تقريبا تمام باكتري هاي موجود در خوراك از بين مي رود ، ولیکن حشرات ، گرد و غبار و یا حتی آلودگی تجهیزاتی چون سیلوها و سیستم انتقال دان ، بازهم میتوانند رخداد و شیوع این باکتری را حادث شوند .

مطالعات متعددی موید این موضوع میباشند که آلودگی با سالمونلا ، با مدیریت ضعیف و شرایط محیطی ارتباطی مستقیم دارد . پاکسازی و ضد عفونی سالنهای تولید و محیط اطراف بایستی اقدامی همیشگی باشد و بهره گیری از اصول HACCP و انواع ضدعفونی کننده ها در این مسیر ، میتواند راهگشا باشد .

این نکته را به خاطر داشته باشید که مزارع هچری در صورت عدم مدیریت مناسب ، میتوانند به کارخانه تولید این باکتری مبدل شوند .

یک جوجه آلوده با این باکتری ، طی چند ساعت میتواند مقادیر زیادی از این باکتری را دفع نماید ‌و سبب درگیری سایرین شود . از اینرو ، ضدعفونی تخم مرغها ، اجتناب از گرمخانه گذاری تخم مرغهای مثبت و منفی در یک دستگاه هچر از جمله اقدامات اولیه در این بخش میباشد .

 

بهره گیری از واکسن ها : 

واکسیناسیون ، ابزاری مفید برای جلوگیری و یا کنترل عفونت ناشی از سالمونلا می باشد . در حال حاضر ، دو گروه از واکسن ها وجود دارد : واکسن های کشته و زنده . 

عموما این واکسن ها ، سروتایپ های خاص و محدودی را پوشش می دهند . موضوعی که میتوان نقطه ضعف در این بخش محسوب نمود .

توجه داشته باشید ، در اکثر موارد ، آن دسته از برنامه های واکسیناسیونی برای پرورش دهندگان مفید خواهد بود که شامل ترکیبی از واکسن های زنده و کشته بوده و توان آن را داشته باشد تا ایمنی سلولی و همورال را به صورت تومان تحریک کند .

در حال حاضر ، واکسیناسیون نیمچه های گوشتی در اروپا محدود و اغلب مشتمل بر واکسن های زنده و سروتیپ های خاص است . با این وجود ، به دلایل متعددی که غالبا بر پایه ایمنی غذایی استوار است ، اتحادیه اروپا ، استفاده از واکسن را در روند تولید محصولات طیور ، قویا پبشنهاد داده است .

بهره گیری از پروبیوتیک ها و سایر مواد افزودنی : پروبیوتیک ها در حال مبدل شدن به ابزاری مهم و مفید در روند مبارزه با این باکتری است . بر اساس نتایح مطالعاتی که اخیرا توسط محققین صورت پذیرفته است ، بهره گیری از این محصولات ، میتواند نقشی موثر را در این زمینه داشته باشد . از سوی دیگر ، استفاده مداوم از اسیدهای آلی نیز میتواند به عنوان جایگزین در برنامه های پیشگیری مورد استفاده قرار گیرد .

 

نتیجه گیری:

پیشگیری ، بهترین ابزار برای کنترل رخداد سالمونلا است . با این وجود ، مهم است تا با طراحی و اجرای برنامه هایی منظم ، به کنترل متناوب این رخداد در کشورهای مختلف ، پرداخته شود .

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 10 حرف باشد

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

بارگذاری نظرات قدیمی تر

مقاله علمی روز

مجلات داخلی صنعت طیور

آخرین رویدادها

مجلات بین المللی صنعت طیور